{"id":26651,"date":"2026-09-01T12:40:49","date_gmt":"2026-09-01T18:40:49","guid":{"rendered":"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/?p=26651"},"modified":"2026-09-01T12:40:51","modified_gmt":"2026-09-01T18:40:51","slug":"el-balandran-desarrolla-sistema-acuaponico-para-producir-alimentos-con-menor-consumo-de-agua","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/investigacion\/el-balandran-desarrolla-sistema-acuaponico-para-producir-alimentos-con-menor-consumo-de-agua\/","title":{"rendered":"El Balandr\u00e1n desarrolla sistema acuap\u00f3nico para producir alimentos con menor consumo de agua"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">La acuapon\u00eda representa una alternativa para la producci\u00f3n de alimentos sanos en comunidades rurales, especialmente en lugares donde existen limitaciones de agua o de suelo f\u00e9rtil. En el <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/p\/Centro-de-Investigaci%C3%B3n-y-Extensi%C3%B3n-de-la-Zona-Media-El-Balandr%C3%A1n-UASLP-100063522010885\/?locale=es_LA\">Centro de Investigaci\u00f3n y Extensi\u00f3n Zona Media<\/a> El Balandr\u00e1n de la Universidad Aut\u00f3noma de San Luis Potos\u00ed (UASLP), ubicado en Ciudad Fern\u00e1ndez, se desarrolla un proyecto que combina la crianza de tilapia con la producci\u00f3n de hortalizas y plantas medicinales.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">El director del Centro, Dr. Juan Fernando C\u00e1rdenas Gonz\u00e1lez, explic\u00f3 que el proyecto surgi\u00f3 a partir del v\u00ednculo con una organizaci\u00f3n no gubernamental de Estados Unidos que trabaja en comunidades alejadas. La iniciativa fue donada a la UASLP y comenz\u00f3 a instalarse entre febrero y marzo de 2025. \u201cEl mayor de ellos pues que iba a ser un proyecto donado para la universidad. No nos iba a costar\u201d, se\u00f1al\u00f3 el investigador, quien destac\u00f3 que la instituci\u00f3n \u00fanicamente tuvo que disponer de personal para su operaci\u00f3n y de un espacio para instalarlo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">El sistema cuenta con dos tanques de seis mil litros para los peces y un estanque, de aproximadamente cinco mil litros, destinado a la producci\u00f3n de plantas. El agua circula de manera constante y los desechos de los peces son aprovechados como nutrientes para las hortalizas, mediante un proceso en el que las bacterias transforman los nitritos en nitratos que pueden ser utilizados por las plantas. En el proyecto se han producido tomate uva, apio, pepino y algunas plantas medicinales como la menta, adem\u00e1s de tilapia, cuyo ciclo de cultivo para alcanzar un peso adecuado para consumo es de aproximadamente cinco a seis meses.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1rdenas Gonz\u00e1lez destac\u00f3 que una de las ventajas del sistema es el bajo consumo de agua, ya que \u00e9sta se recircula y \u00fanicamente es necesario reponer la que se pierde principalmente por evaporaci\u00f3n. Adem\u00e1s, la producci\u00f3n se realiza sin recurrir a productos qu\u00edmicos para nutrir las plantas o combatir plagas. Parte de los alimentos obtenidos se ha compartido con habitantes de comunidades cercanas para que conozcan el sistema y sus productos. \u201cLa idea es que este tipo de sistemas se reproduzcan en otros lugares\u201d, afirm\u00f3 el investigador.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">El proyecto tambi\u00e9n ha permitido involucrar a estudiantes de la Facultad de Estudios Profesionales Zona Media (FEPZM), campus Rioverde, principalmente de Ingenier\u00eda Agroindustrial, quienes realizan servicio social y apoyan en las actividades del sistema. Tambi\u00e9n se ha contado con la participaci\u00f3n de estudiantes del Tecnol\u00f3gico de Rioverde.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A partir de estudios de mercado realizados por universitarios, se ha identificado que el modelo puede ser escalable y generar beneficios econ\u00f3micos para las comunidades. De igual manera, se trabaja en la posibilidad de vincularlo con proyectos de captaci\u00f3n de agua de lluvia para instalar sistemas similares en escuelas y comunidades rurales.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">El Dr. Juan Fernando C\u00e1rdenas Gonz\u00e1lez resalt\u00f3 que la acuapon\u00eda puede ser especialmente \u00fatil en comunidades que disponen de poca agua o carecen de suelo f\u00e9rtil, pues permite producir alimentos en espacios reducidos y con materiales como el tezontle. \u201cA lugares que no cuenten con suelo f\u00e9rtil, porque a final de cuentas el sistema no necesita lo que conocen en los lugares como una milpa, una tierra\u201d, explic\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\"><em>Hugo Laussin<\/em><\/p>\n\n\n<div class=\"pgc-sgb-cb wp-block-pgcsimplygalleryblock-masonry \" data-gallery-id=\"93600175\"><div class=\"sgb-preloader\" id=\"pr_93600175\">\n\t<div class=\"sgb-square\" style=\"background:#d4d4d4\"><\/div>\n\t<div class=\"sgb-square\" style=\"background:#d4d4d4\"><\/div>\n\t<div class=\"sgb-square\" style=\"background:#d4d4d4\"><\/div>\n\t<div class=\"sgb-square\" style=\"background:#d4d4d4\"><\/div><\/div><div class=\"simply-gallery-amp pgc_sgb_slider \"><noscript><div class=\"sgb-gallery\"><div class=\"sgb-item\"><a href=\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/?attachment_id=26655\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"1024\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.10-PM-1-768x1024-1.jpeg\" srcset=\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.10-PM-1-768x1024-1.jpeg 768w,https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.10-PM-1.jpeg 960w\" sizes=\"auto, 250px\"\/><\/a><\/div><div class=\"sgb-item\"><a href=\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/?attachment_id=26654\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"768\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.10-PM-1024x768.jpeg\" srcset=\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.10-PM-1024x768.jpeg 1024w,https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.10-PM.jpeg 1280w\" sizes=\"auto, 250px\"\/><\/a><\/div><div class=\"sgb-item\"><a href=\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/?attachment_id=26653\" target=\"_blank\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"768\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.09-PM-1-1024x768.jpeg\" srcset=\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.09-PM-1-1024x768.jpeg 1024w,https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.09-PM-1.jpeg 1280w\" sizes=\"auto, 250px\"\/><\/a><\/div><\/div><\/noscript><\/div><script type=\"application\/json\" class=\"sgb-data\">{\"galleryType\":\"pgc_sgb_masonry\",\"galleryId\":\"93600175\",\"images\":[{\"id\":26655,\"title\":\"WhatsApp Image 2026-09-01 at 12.30.10 PM (1)\",\"url\":\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.10-PM-1.jpeg\",\"link\":\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/?attachment_id=26655\",\"alt\":\"\",\"description\":\"\",\"caption\":\"\",\"mime\":\"image\/jpeg\",\"type\":\"image\",\"width\":960,\"height\":1280,\"sizes\":{\"thumbnail\":{\"height\":150,\"width\":150,\"url\":\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.10-PM-1-150x150.jpeg\",\"orientation\":\"landscape\"},\"medium\":{\"height\":1024,\"width\":768,\"url\":\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.10-PM-1-768x1024-1.jpeg\",\"orientation\":\"portrait\"},\"full\":{\"url\":\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.10-PM-1.jpeg\",\"height\":1280,\"width\":960,\"orientation\":\"portrait\"}},\"imageMeta\":{\"aperture\":\"0\",\"credit\":\"\",\"camera\":\"\",\"caption\":\"\",\"created_timestamp\":\"0\",\"copyright\":\"\",\"focal_length\":\"0\",\"iso\":\"0\",\"shutter_speed\":\"0\",\"title\":\"\",\"orientation\":\"0\",\"keywords\":[],\"alt\":\"\"},\"meta\":false,\"postlink\":\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/?attachment_id=26655\"},{\"id\":26654,\"title\":\"WhatsApp Image 2026-09-01 at 12.30.10 PM\",\"url\":\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.10-PM.jpeg\",\"link\":\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/?attachment_id=26654\",\"alt\":\"\",\"description\":\"\",\"caption\":\"\",\"mime\":\"image\/jpeg\",\"type\":\"image\",\"width\":1280,\"height\":960,\"sizes\":{\"thumbnail\":{\"height\":150,\"width\":150,\"url\":\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.10-PM-150x150.jpeg\",\"orientation\":\"landscape\"},\"medium\":{\"height\":768,\"width\":1024,\"url\":\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.10-PM-1024x768.jpeg\",\"orientation\":\"landscape\"},\"full\":{\"url\":\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.10-PM.jpeg\",\"height\":960,\"width\":1280,\"orientation\":\"landscape\"}},\"imageMeta\":{\"aperture\":\"0\",\"credit\":\"\",\"camera\":\"\",\"caption\":\"\",\"created_timestamp\":\"0\",\"copyright\":\"\",\"focal_length\":\"0\",\"iso\":\"0\",\"shutter_speed\":\"0\",\"title\":\"\",\"orientation\":\"0\",\"keywords\":[],\"alt\":\"\"},\"meta\":false,\"postlink\":\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/?attachment_id=26654\"},{\"id\":26653,\"title\":\"WhatsApp Image 2026-09-01 at 12.30.09 PM (1)\",\"url\":\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.09-PM-1.jpeg\",\"link\":\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/?attachment_id=26653\",\"alt\":\"\",\"description\":\"\",\"caption\":\"\",\"mime\":\"image\/jpeg\",\"type\":\"image\",\"width\":1280,\"height\":960,\"sizes\":{\"thumbnail\":{\"height\":150,\"width\":150,\"url\":\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.09-PM-1-150x150.jpeg\",\"orientation\":\"landscape\"},\"medium\":{\"height\":768,\"width\":1024,\"url\":\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.09-PM-1-1024x768.jpeg\",\"orientation\":\"landscape\"},\"full\":{\"url\":\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.09-PM-1.jpeg\",\"height\":960,\"width\":1280,\"orientation\":\"landscape\"}},\"imageMeta\":{\"aperture\":\"0\",\"credit\":\"\",\"camera\":\"\",\"caption\":\"\",\"created_timestamp\":\"0\",\"copyright\":\"\",\"focal_length\":\"0\",\"iso\":\"0\",\"shutter_speed\":\"0\",\"title\":\"\",\"orientation\":\"0\",\"keywords\":[],\"alt\":\"\"},\"meta\":false,\"postlink\":\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/?attachment_id=26653\"}],\"itemsMetaDataCollection\":[]}<\/script><script>(function(){if(window.PGC_SGB && window.PGC_SGB.searcher){window.PGC_SGB.searcher.initBlocks()}})()<\/script><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>La acuapon\u00eda representa una alternativa para la producci\u00f3n de alimentos sanos en comunidades rurales, especialmente&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":26652,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pgc_sgb_lightbox_settings":"","footnotes":"","_members_access_role":[],"_members_access_error":""},"categories":[10],"tags":[3539],"class_list":["post-26651","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-investigacion","tag-acuaponiasustentable"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.09-PM.jpeg",1600,1200,false],"thumbnail":["https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.09-PM-150x150.jpeg",150,150,true],"medium":["https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.09-PM-1024x768.jpeg",1024,768,true],"medium_large":["https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.09-PM-768x576.jpeg",640,480,true],"large":["https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.09-PM.jpeg",1600,1200,false],"1536x1536":["https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.09-PM-1536x1152.jpeg",1536,1152,true],"2048x2048":["https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.09-PM.jpeg",1600,1200,false],"newsever-slider-full":["https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.09-PM-1280x845.jpeg",1280,845,true],"newsever-featured":["https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.09-PM-1024x768-1.jpeg",1024,768,true],"newsever-medium":["https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.09-PM-720x475.jpeg",720,475,true],"mailpoet_newsletter_max":["https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2026\/09\/WhatsApp-Image-2026-09-01-at-12.30.09-PM-1320x990.jpeg",1320,990,true]},"author_info":{"display_name":"Prensa y difusi\u00f3n","author_link":"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/author\/giovannamorales\/"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/category\/investigacion\/\" rel=\"category tag\">Investigaci\u00f3n<\/a>","tag_info":"Investigaci\u00f3n","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26651","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26651"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26651\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26656,"href":"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26651\/revisions\/26656"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26652"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26651"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26651"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wp.uaslp.mx\/noticias\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26651"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}